O, o, San Miquel Jerez de la Frontera Spanje.

Voltallig bestuur Culturele week San Miquel, geheel rechts Robert Kruzdlo 2022

Een vriendelijke man kwam naar mij toegelopen en begon in het Andalu, een taaltje uit Andalusië Spanje en vooral gesproken in Jerez de la Frontera, een heel verhaal en eindigde met een vraagje: ‘U kunt zo mooi tekenen, wilt u voor ons tekeningen maken.’

‘Ons?’

‘Ja, voor de culturele week van San Miguel.’

‘O, voor de wijk San Miguel, ja natuurlijk en wat wilt u dat ik teken.’

‘Flamenco, flamenco dat kunt u zo goed.’

Weken later viel er een uitnodiging in de WhatsApp-bus. Ping.

Nu hoef ik niets te tekenen, ik had al meer dan honderd tekeningen van flamenco thema’s getekend en dus moest ik de man die Manuel heet en de organisatie AV Cruz Vieja de Barrio de San Miguel iets apart tonen. Mijn deelname zou getoond worden in een oud paleis en dat prikkelde mij om iets anders te doen met de tekeningen dan ik normaal gewend ben. Hierover later meer.

Gister 22 september 2022. Tijdens de presentatieceremonie in een oeroude Bodega Faustino González waar ik met genodigden sherry van meer dan tien jaar oud dronk, bezweet oude kaas at, herkende ik veel gasten uit Jerez. (In een bodega is de vochtigheidsgraad 90 %.) Ik ben al aardig ingeburgerd in Jerez. De eigenaar van de Bodega, twee meter lange kerel ken ik jaren en omdat ik niet van ellenlange buurtpraatjes houd slenterde ik tussen de gestapelde vaten. De geur van sherry die je overal in de stad ruikt, de zwarte eikenhouten vaten en vooral de stilte, verliet ik dronken van de geuren het prachtige honderdjaar oude pand.

Uit mijn boek de Kolonel: Boven de paleizen, Bodegas en huizen, op pleinen en langs brede lanen belegd met zwerfstenen wuiven de gepluimde kruinen van de ranke dadelpalmen. Soms twintig meter hoog, opwassend onder het mooiste blauw. Op een enorm plein spuit lawaaierig en levenslustig een fontein. Twee keer per jaar vallen de sinaasappels en mandarijnen van de bomen. Geknakt en geplet liggen ze in de goten. Niemand plukt het fruit. Door de witgekalkte muren van de bodega’s wasemt de sterke geur van sherry’s. Binnen liggen in rijen de lekkende zwartgeblakerde eikenhouten vaten hoog opgestapeld. Op de witgepleisterde gevels staan de namen van de grote Sherry landeigenaren. Ik herinner mij opeens een regel van Rimbaud: A noir, E blanc, I rouge, U vert, O bleu, voyelles/ Je dirai quelque jour vos naissances latentes.

Tekening Robert Kruxdlo 1,80 X 2.0 meter Palacio de Villapanés Jerez de la Frontera.

Tekeningen Robert Kruxdlo 1,80 X 2.0 meter Palacio de Villapanés Jerez de la Frontera.

Wordt vervolgd Robert Kruzdlo 2022

(Sinds 2016 heb ik in Amerika -Main, New Hampshire New York en Spanje, Andalusië in 14 verschillende steden gewoond. Tussen dode vulkanen, in oerbossen en aan grillige kusten. Alleen! In tegenstelling tot wat de grote fantast J.L op zijn blog De Bodemloze Beeldentuin beweerde ben ik sindsdien zeer gesteld op mijn eenzame zwerftochten en deel ik nooit meer een bed met een vrouw. (Ik of een ander zal hem op een dag juridisch wreken.) Maar inmiddels heb ik talrijke bijzondere vrouwen ontmoet.)

Drink en ruik meer sinaasappelen

Foto Margaretha Maria Haverkamp Sinaasappelplukkers in Jerez de la Frontera Andalusië Spanje

Winterdip? Wie kan zich nog de eerste sinaasappel herinneren.

1971 De smaak van de eerste sinaasappel was lippend krullend. Doorbijten, zei oma An met een stralend gezicht. Ik was een jaar of twaalf. De keukentafel lag vol met sinaasappelen, overgebleven van het luxe Badhotel Domburg waar oma werkte als hoofd ontbijtkeuken. 

Badhotel Domburg kwamen prinsen en prinsessen van verschillende vorstenhuizen, rijke industriëlen maar ook loodgieters uit Amsterdam voor de heilzame werking van de zee en natuur. Natuurlijk dronken zij bij het ontbijt sinaasappelsap uit een kristalglas. 

De sinaasappel komt oorspronkelijk uit China, ook wel Sina genoemd, waar de huidige naam naar verwijst. Wie kent het woord appel sina nog?, later het nieuwere Nederlands woord appelsien. Bedrijven als Hero en Riedel maakten sinaasappelsap. Weet u het nog? 

Sinds de deprimerende lockdowns in Andalusia waar in april de sinaasappelbloesem bloeit, Azahar, zoals de Spanjaarden de kleine witte bloem noemen een heerlijke geur afscheidt. Ik ben verbaasd over de enorme hoeveelheid sinaasappels die aan elke sinaasappelboom hangen. In de stad Jerez de la Frontera hangt de hele stad zomers en winters vol met sinaasappelen. Ze zijn zuur, maar er zijn mensen die ze eten. Het is een mooi gezicht, de oranje kleur in bijna elke straat en op elk plein. 

Jaarlijks worden de zure sinaasappelen met de hand geplukt. Boom na boom. Straat na straat. In november is er ongeveer naar schatting totaal een miljoen kilo geplukt. Het ene jaar zijn de bomen meer geladen dan het andere jaar. Je ruikt de pluk. Je kunt er mee uit een winterdip komen. De geur van sinaasappels maakt het stofje serotonine in je lichaam aan. En juist van dit stofje wordt een mens ontzettend vrolijk.

Zo stond in de krant van Jerez dat half november 45.000 kilo sinaasappels alleen al in het centrum van Jerez de la Frontera zijn geplukt. De zure sinaasappels die aan de openbare weg worden verzameld worden geplet en gebruikt voor de vervaardiging van jam en schoonheidsmiddelen. Nog steeds, het is nu februari, zijn de plukkers bezig en, … er komen al kleine nieuwe bloemknoppen aan de sinaasappelbomen.

Hoe meer zonuren een sinaasappel pakt, hoe milder (en dus lekkerder) het sap van de vrucht wordt. Pas na gemiddeld 800 uur in de volle zon zijn ze klaar om geplukt te worden. Bij Appelsientje plukken ze alleen de rijpe sinaasappels om zo de beste kwaliteit te kunnen bieden.

Hier gaan een miljoen zure sinaasappelen de containers in en worden naar de fabriek gebracht om jam en cosmetica van te maken.

2020@Robert Kruzdlo y Diario Jerez de la Frontera.