Konijn Puffie had hem aan het kwasten gebracht.

Puffie schilderij 1978-2022 Robert Kruzdlo

Dit modern sprookje, waarvan ik al in 1978 de eerste regels had geschreven, vertelt dat kunstenaars zichzelf maar aan één stijl kunnen binden en er nooit in slagen om in een andere stijl te werken. Je kunt er stinkend rijk door worden. Maar wat is een vrij kunstenaar dan? Ik denk: ’Zij die durven van stijl te veranderen, zullen ondervinden hoe rijk het onder hun schedel is.’

Genetisch lukt dat bij bijna alle kunstenaars NIET. Hiervan een voorbeeld. 

De enige relatie die hij in zijn leven toestond was met een enorm wit konijn. Het konijn luisterde naar zijn naam Puffie en kon op commando een boomtak terugbrengen. Soms voetbalde hij met het konijn. Hij en het konijn woonden negen jaar op een sobere kamer ergens aan de rand van de stad. In de wijk woonden stille mensen, doodverlegen mensen, lege mensen die geen enkel initiatief namen om andere mensen, buiten de stille wijk, te ontmoeten. Er was een verenigingsgebouw waar geregeld bijeenkomsten werden georganiseerd. Op die bijeenkomsten zeiden de mensen niets. Ze maakten wel geluiden, bijvoorbeeld dan floot iemand en dat betekende dat hij blij was. Soms haalde iemand hoorbaar adem of blies iemand hard zijn longen leeg, kreunde iemand of maakte een zachte lange toon. Dat betekende van alles maar, als een lang geluid bijna onhoorbaar tussen de bijna gesloten lippen verliet, dan betekende dat dat de persoon somber was. En zo waren er nog vele tonen, zuchten en scheten. Er was een persoon die altijd hikte. En als hij hikte, de ‘hiklach’ had kon iedereen zien wat hij dacht. Hij keek dan naar de grond, waarom wist niemand, terwijl zijn schouders hikten zo van, ha ha ha ha, dit is om je kapot te hikken. De ander bromde wat en uit dat gebrom kwam vaak de vraag: jouw ‘hiklach’ is anders vandaag. Nee, taal werd er nooit gesproken. 

Het konijn leek op een hond. Toch was het meer een konijn dan een hond. Het beest, groter dan een tackel kon zomaar de poot van een stoel kapot knagen — om zijn tanden te scherpen — en hij kon met zijn achterpoot zo hard op de houten vloer stampen dat de kopjes en bordjes op de aanrecht trilden. 

Op een dag, het was bloedheet, was het konijn uit zijn kamer ontsnapt. Hij zocht overal tot hij iets op zolder hoorde. Het konijn had een geheime doorverbinding gevonden, een klein luikje dat toegang gaf tot een naastgelegen onbewoond huis. Hij kroop het konijn achterna en omdat het donker was en hij geen hand voor zijn ogen kon zien ging hij terug naar zijn kamer om een zaklantaarn te halen. Hij volgde de bundel licht, achter de schaduw van Puffie aan. Puffies  lange oren raakten de grond en hij scheen leven te bespeuren. Zijn neus wipte op en neer.

Ze daalden allebei de trappen af tot ze achter een deur zagen — er scheen licht door het sleutelgat — waarachter zij het geluid van kwasten op papier hoorden. Harde geluiden. Hij deed de deur zachtjes open en Puffie en hij zagen grote papieren vellen waar kwasten met verf overheen gleden. Puffie kroop van schrik tussen zijn voeten. Er was niemand dan alleen de kwasten, het papier en de op-en-neergaande kwasten. De kwasten maakten kriskras-lijnen, natte en druipende lijnen en al die lijnen liepen door elkaar. Soms zag Puffie knarsetandend een gezicht erin. Honderden gezichten, kwastschilderingen, gekwast papier in grijze kleuren, veegachtige lijnen. (Doordat een kwast te weinig verf bevat.) Soms ging er een kwastje even iets anders doen, een andere richting op en dan bleven alle andere kwasten even stil in de lucht hangen. Het kwastje maakte een rondje en zo ontstond wat op een oog leek. Puffie draaide zich knarsetandend om om terug naar de kamer te gaan. Hij bleef nog lang in de deuropening staan. Omdat hij de zijn toekomst voor zich zag, als verwaande, een fat van een kwast, hikte hij: zo wil ik verder leven. Puffie begreep later, toen hij terugkeerde op de kamer, dat zijn baasje een ‘kwast’ wilde worden. Een van de honderd kwasten die hij gezien had en ook wilde hij net als die kwasten de rest van zijn leven gaan kwasten. Nee, natuurlijk geen huisschilder of een kunstenaar als van Gogh, nee hij wilde alleen maar kwasten, alles kriskras door elkaar vegen en smeren.

Negen jaar woonden ze samen. Nadat het konijn op een strenge winterse dag overleed: hij had het raam open laten staan, heeft hij nooit meer een konijn ontmoet die de trekken van Puffie had. Toen Puffie overleden was, kocht hij kwasten en begon met kwasten en strijken. Vijftig jaar heeft hij nu gekwast en gestreken. Altijd bleef hij alleen en nooit heeft hij Puffie kunnen vergeten die hem eigenlijk aan het kwasten gebracht had. 

Het is alweer 50 jaar geleden en van een Puffie mevrouw, daar is het nooit van gekomen. Soms komt er een vrouw bij hem in bed kruipen. maar dat is toch wel heel iets anders dan Puffie. Steilorig hikt hij zich een weg door de tunnel op pad naar het LICHT waar Puffie wacht.

Door al dat kwasten is hij nooit een kakkineuze kwast geworden. Beroemd ook niet. Ja, hier en daar hebben museums zijn werk gekocht of hangen zijn kwastschilderijen, tekeningen bij particulieren thuis aan de muur. Maar nooit is hij een fameuze kwast geworden, wel een ‘navelmens’ die er in verdrinken kon. Hij bleef kwasten tot zijn huisje vol gekwast was en er onmogelijk nog een schilderij bij kon. Hij kocht een groter huis.

Puffie, puf, puf, zegt hij wel eens onder het kwasten.

Robert Kruzdlo 2022 Cádiz